"In De Pielis hebben we het antwoord"

(artikel uit het Beerzemagazine, jaargang1, december 2008)

Het is 2002. Het Streekplan Brabant in Balans ziet het licht. In het landbouwgebied De Pielis staan plotseling 'groene enclaves' ingetekend. Tot schrik van de landbouwers daar. Dit zou weleens ten koste kunnen gaan van de capaciteit landbouwgrond. Het is tijd voor actie. Het is tijd voor Balans in De Pielis.

"In 2002 hebben we onze werkgroep opgericht." vertelt Léon Clemens, secretaris van de Vereniging ‘De Pielis in Balans’ in Bergeijk. "Alle 23 bewoners deden mee. We begrepen ook wel dat 'de maatschappij' natuur wil ontwikkelen en soorten wil beschermen, daar zijn we ook niet tegen. Maar volgens ons zou dat ook naast of met de bestaande landbouw moeten kunnen. Er waren wel een paar leden die twijfels hadden over de kans van slagen. Die zeiden: 'Ze doen toch wat ze willen.' Maar wij waren het daar niet mee eens. We hebben een 0-visie gemaakt samen met het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven. Dat was een inventarisatie van alle regelgeving die er op dit gebied rustte. Met alle belanghebbende partijen hebben we daarna een intentieverklaring getekend om met elkaar te zoeken naar een balans tussen de belangen die we hier hebben – vooral landbouw – en de nieuwe wensen – water en natuur."

Dus de intentie was er. En toen?

Léon: "Samen met een adviseur hebben we in 2004 de gemeenschappelijke gebiedsvisie 'De Pielis in balans' gemaakt. Dat plan was gebaseerd op de mogelijkheden en het draagvlak van het gebied. De vereniging De Pielis in Balans heeft dat in 2007 verder uitgewerkt in het inrichtingsvoorstel Ecologische Verbindingszone De Goorloop. We voelden ons sterk omdat we alle boeren en bewoners vertegenwoordigden en omdat we een eigen visie hadden. Maar in de loop van de tijd kwamen er steeds nieuwe plannen voor het gebied. De ene keer van het waterschap en in 2008 weer van de provincie: Toekomstperspectief de Levende Beerze. Dat was wel een moment waarop wij dachten: zo werkt het niet. Al die overheden werken langs mekaar heen, terwijl wij hier al een kant en klare oplossing hebben. We hebben tegen de provincie gezegd: 'Het gaat om het resultaat, niet om het naampje wat er op geplakt wordt.' De afgelopen maanden zijn we daar flink over aan het onderhandelen geweest in Den Bosch. En met succes! Gedeputeerde Paul Rüpp heeft gezegd: 'We gaan in de Pielis inrichten met Agrarisch Natuurbeheer'. En dat is wel iets unieks."

Wat houdt dat concreet in?

Léon: "We hebben een Agrarische Natuur Vereniging De Pielis opgericht die verantwoordelijk wordt voor dat agrarisch natuurbeheer. De boeren zijn daar blij mee, want die zeggen 'ik wil geen vreemde beheerder op mijn huiskavel hebben.' Nu gaan we kijken op welke plaatsen dat agrarisch beheer kan worden toegepast. Dat zijn vaak plaatsen die wat minder geschikt zijn voor agrarisch gebruik, bijvoorbeeld langs sloten. Daar kan dan bloemrijk grasland komen of struweel of een poel."

Wat levert dat op voor het gebied?

Léon: "We hebben al een mooi gebied. Het is een kleinschalig coulissenlandschap. Hier en daar staan de koeien in de wei. Dat kan extra geaccentueerd en versterkt worden door bloemrijke akkerranden, maar ook door voetpaden door het gebied en informatieborden. Be good and tell it, zegt de Engelsman terecht. Daarnaast blijft onze roep: zorg voor balans in het gebied. We willen daarom af van de termijn van 6 jaar die bij Agrarisch Natuurbeheer hoort. Wat ons betreft wordt dat Altijddurend beheer met een soort erfpachtcontract. Dat zorgt voor continuïteit. Wij willen het nu waar gaan maken."

Is De Pielis uniek of kan dit ook op andere plaatsen?

Léon: "Als je samen – boeren en bewoners – optrekt, is bijna alles mogelijk. Zorg voor bestuurlijke kracht en kom met een goed eigen idee hoe de plannen ingevuld kunnen worden. Vooral dat laatste is belangrijk, want als je tegen een bestuurder zeg "dit willen we niet', dan krijg je direct de vraag terug: 'Zeg maar hoe dan wel…'. Daar moet je antwoord op hebben. En in de Pielis hebben we dat antwoord!"